Aydınlanma süreci ve Sanayi Devrimi ile birlikte değişen ve gelişen dünyanın, Osmanlı Devleti'ndeki yansıması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Deniz ve kara ticaret yollarının değişerek Türklerin eline geçmesiyle birlikte ekonomik yönden bir rahatlık yaşanır.
Orta Çağ'ın skolastik mantığına karşı gelişen hümanizm, aklı ve bireyi temel eksen olarak kabul eden görüş Batı'da olduğu gibi Osmanlı İmparatorluğu'ndaki idareci ve aydınlar tarafından da benimsenir.
Osmanlı Devleti, Batı'daki gelişme ve değişmeleri; diplomatlar, seyyahlar, tacirler, muhtediler, mülteciler aracılığıyla sistematik bir tutarlılıkla olmasa da seçici bir dikkatle yakinen ve zamanında takip etmiştir.
Osmanlı Devleti, Batı'nın değişim ve gelişimine karşı askerî, ilmî ve iktisadi alanlarda bozulan kurumlarına yeni bir dinamizm kazandıracak yenilik hamlesini bir türlü yapamamıştır.
Matbaa ve makineleşmenin biçimlendirici etkileri sonucu askerî yenilikler ve harp teknolojisi başta olmak üzere; haritacılık, maden işletmeciliği, eczacılık ve tıp gibi konularda bilgi edinmek için sürekli gayret gösterilmiştir.